Theo báo cáo của Tổ chức Y Tế Thế Giới (WHO) năm 2023, tỷ lệ mắc tăng huyết áp ở khu vực Châu á, trong đó có cả Việt Nam lên đến 28.3%.
Tại Việt Nam, có khoảng 25% dân số trưởng thành mắc bệnh THA, tức cứ 4 người trưởng thành thì sẽ có 1 người mắc cao huyết áp. Tỷ lệ này tương đương với các nước đang phát triển và được coi là một “Báo động đỏ”.
Tăng huyết áp là gì?
Tăng huyết áp (THA) hay còn gọi là cao huyết áp, là tình trạng áp lực máu trong động mạch tăng cao hơn mức bình thường. Đây là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng, vì tăng huyết áp là nguyên nhân chính gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim và cả suy thận mạn!
Chỉ số huyết áp như thế nào được coi là tăng huyết áp?
Chỉ số huyết áp được đo qua 2 chỉ số chính:
- Huyết áp tâm thu: thể hiện áp lực máu trong động mạch khi tim co bóp để bơm máu.
- Huyết áp tâm trương: Thể hiện áp lực máu trong động mạch khi tim ở trạng thái nghỉ giữa các lần co bóp.
- Huyết áp ở người bình thường giao động dưới 120/80 mmHg
Nhận biết tăng huyết áp khi một trong hai chỉ số vượt ngưỡng:
- Huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên.
- Hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên.
Tăng huyết áp có thể diễn ra âm thầm mà không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, cao huyết áp có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nếu không kiểm soát.
Tăng huyết áp gây suy thận như thế nào?
Tăng huyết áp và suy thận có mối quan hệ hai chiều phức tạp, trong đó Tăng huyết áp có thể gây suy thận qua ba cách sau:
- Tổn thương mạch máu trong thận:Khi huyết áp tăng cao, các mạch máu nhỏ trong thận phải chịu áp lực lớn. Điều này khiến chúng dày lên, cứng lại, hoặc thu hẹp động mạch thận. Điều này khiến lưu lượng máu đến thận bị giảm, làm ảnh hưởng đến khả năng lọc máu.
- Tổn thương tiểu cầu thận: tiểu cầu thận là các đơn vị lọc máu của thận. Khi huyết áp tăng cao chúng tạo ra một áp lực lớn lên tiểu cầu thận, khiến chúng tổn thương dẫn đến suy chức năng thận. Dấu hiệu đặc trưng nhất của tình trạng này là protein niệu.
- Thận bị quá tải: Khi huyết áp tăng cao thận phải hoạt động nhiều hơn để điều chỉnh lượng nước và muối trong cơ thể. Cộng với sự thiếu hụt máu nuôi dưỡng thận lâu dài khiến thận suy yếu nhanh chóng.
Suy thận gây tăng huyết áp như thế nào?
Ngược lại, suy thận cũng có thể gây cao huyết áp thông qua các cơ chế:
- Rối loạn hệ renin-angiotensin-aldosterone (RAAS): Thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa huyết áp thông qua hệ RAAS. Khi thận bị tổn thương, hệ RAAS bị rối loạn, dẫn đến tăng sản xuất các chất gây co mạch và giữ muối, làm tăng huyết áp.
- Giữ muối và nước: Thận bị suy giảm chức năng sẽ không thể loại bỏ muối và nước dư thừa ra khỏi cơ thể, dẫn đến tăng thể tích máu và tăng huyết áp.
- Tăng sản xuất các chất gây co mạch: Thận bị tổn thương có thể tăng sản xuất các chất gây co mạch như endothelin, làm tăng huyết áp.
Tìm hiểu thêm: Bệnh suy thận cần kiêng Protein, Natri, Kali, phospho – Tại sao? – Dược Sĩ Quang
Cách duy trì huyết áp khỏe mạnh
- Không ăn quá nhiều muối trong một ngày.
- Hạn chế sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, xúc xích, dưa chua…
- Sử dụng các loại thuốc điều trị như ức chế men chuyển (ACE inhibitors), thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARBs) theo chỉ định bác sĩ.
- Không tự ý ngưng, bỏ thuốc, hoặc thay đổi liều lượng.
- Đo huyết áp tại nhà hàng ngày để theo dõi và kịp thời phát hiện bất thường.
- Duy trì cân nặng hợp lý. Tránh để cơ thể thừa cân, béo phì
- Rèn thói quen tập thể dục, vận động ít nhất 30 phút/ngày hoặc tùy theo thể trạng mỗi người. Có thể lựa chọn các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, bơi lội…
- Hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá.
- Ngủ đủ giấc và giảm căng thẳng.
- Uống nước theo hướng dẫn của bác sĩ.
Cách phòng ngừa cao huyết áp cho người suy thận
- Bổ sung chất xơ qua rau xanh, trái cây, và ngũ cốc nguyên hạt.
- Ăn nhiều thực phẩm giàu canxi như sữa ít béo, sữa hạt, và hạnh nhân…
- Sử dụng chất béo lành mạnh như cá hồi, quả óc chó, hạt lanh, dầu ô liu, v.v…
- Ăn các loại protein nạc lành mạnh như thịt gà bỏ da, thịt heo, thịt bò nạc, cá nạc, đậu phj, trứng…
- Tránh đồ ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt có ga, thực phẩm nhiều đường…
- Uống nước theo hướng dẫn của bác sĩ. Tránh uống quá ít hoặc quá nhiều vì có thể gây hại cho thận.
- Bỏ thuốc lá, rượu bia…
- Đo huyết áp và thăm khám định kỳ để kịp thời phát hiện bất thường.
- Ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái.
- Tập thể dục nhẹ nhàng, như đi bộ hoặc yoga, để giúp hạ huyết áp.
Tìm hiểu thêm: 5 thức uống dành cho người suy thận – có thể thay thế bữa ăn phụ – Dược Sĩ Quang
Hiểu rõ tại sao THA gây suy thận là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe thận và cơ thể. Việc kiểm soát huyết áp, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, và theo dõi sức khỏe định kỳ sẽ giúp bạn ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
